การบริหารจัดการปัญหาน้ำมันรั่วไหลลงทะเลในสิงคโปร์

ตามที่ได้เกิดเหตุการณ์เรือขุด Vox Maxima ติดธงเนเธอร์แลนด์ ชนกับเรือ Marine Honour ของ สิงคโปร์ที่ท่าเรือ Pasir Panjang เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2567 ทำให้ถังน้ำมันของเรือ Marine Honour ได้รับความเสียหายและส่งผลให้น้ำมันจำนวน 400 ตัน รั่วไหลลงสู่ทะเล

การตอบสนองและจัดการปัญหาน้ำมันรั่วไหล

หลังจากเกิดเหตุการณ์ ภาคส่วนต่าง ๆ ได้เกิดความกังวลถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อระบบชีววิทยาและแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลของสิงคโปร์ ซึ่งรัฐบาลสิงคโปร์ได้ออกประกาศให้ประชาชนงดใช้พื้นที่บริเวณชายหาดที่ได้รับผลกระทบ โดยเฉพาะ East Coast Park และ Changi หลังจากนั้นได้ส่งคนงานไปทำความสะอาดพื้นที่ ต่าง ๆ อาทิ East Cost Park เกาะ Sentosa เขตอนุรักษ์ธรรมชาติ Labrador และชายหาด Tanah Merah ต่อมาจึงเริ่มการกำจัดคราบน้ำมันและทำความสะอาดโดยอาสาสมัครกว่า 1,500 คน และ Friends of Marine Park เพื่อประเมินผลกระทบจากการรั่วไหลของน้ำมันที่มีต่อระบบนิเวศทางทะเล

การทำความสะอาดคราบน้ำมันแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ (1) ช่วงวันที่ 15-28 มิถุนายน 2567 มุ่งเน้นการควบคุมสถานการณ์เร่งด่วน โดยเริ่มจากการประเมินขนาดและขอบเขตของการรั่วไหล จากนั้นจึงดำเนินการปิดกั้นแหล่งที่มาของการรั่วไหล การส่งทีมกู้ภัยไปยังพื้นที่เพื่อใช้ทุ่นกักน้ำมันและเครื่องมือดูดซับ การส่งเรือพิเศษออกไปเก็บน้ำมันจากผิวน้ำ

นอกจากนี้ ยังมีการประกาศเตือนภัยให้กับชุมชนชายฝั่งและผู้ประกอบการทางทะเล พร้อมทั้งจำกัดการเข้าถึงพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบทางการสิงคโปร์ ยังได้เริ่มการสำรวจผลกระทบเบื้องต้นต่อระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง ทั้งนี้ นาง Grace Fu รมต. กระทรวง ความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อม ได้จัดแถลงข่าวเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2567 เพื่อให้ข้อมูลและแจ้งความคืบหน้าการดำเนินการให้สื่อมวลชนและสาธารณชนได้รับทราบด้วย (2) ช่วงวันที่ 29 มิถุนายน – 16 กรกภาคม 2567 เน้นการดำเนินการฟื้นฟูและติดตามผลระยะยาว โดยมีการทำความสะอาดชายหาดและพื้นที่ชายฝั่งอย่างละเอียด พร้อมส่งทีมนักวิทยาศาสตร์ลงพื้นที่เพื่อดำเนินการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างครอบคลุม รวมทั้งวางแผนฟื้นฟูระบบนิเวศที่เสียหาย มีการจัดตั้งโครงการติดตามผลระยะยาวเพื่อเฝ้าระวังผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต นอกจากนี้ ยังมีการทบทวน และปรับปรุงมาตรการป้องกันและแผนรับมือกรณีฉุกเฉินเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรับมือกับเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

สมาชิกรัฐสภายื่นกระทู้เกี่ยวกับกรณีน้ำมันรั่วไหล

เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2567 สมาชิกรัฐสภาหลายคนได้ยื่นกระทู้ถาม รบ. เกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าว สรุปสาระสำคัญ ดังนี้

นาย Chee Hong Tat รมต. คมนาคม ชี้แจงถึงสาเหตุความล่าช้าของการควบคุมสถานการณ์ว่า Maritime & Port Authority of Singapore (MPA) และผู้รับเหมาไม่สามารถตรวจพบน้ำมันรั่วไหลที่เกิดขึ้นในทะเลได้ ในช่วงวันแรกหลังจากเรือชนกัน จึงทำให้การเก็บกู้น้ำมันผิวน้ำโดยใช้เครื่องกวาดน้ำมันต้องดำเนินการในเช้าวันรุ่งขึ้น เนื่องจากความหนาแน่นของน้ำมันที่รั่วไหลใกล้เคียงกับน้ำทะเลจึงทำให้ตรวจจับได้ยาก

ข้อชี้แจงของ MPA ต่อรัฐสภาสิงคโปร์ ได้แก่ (1) ทุ่นกั้นน้ำมันบนเรือลาดตระเวนของ MPA เป็นทุ่นกั้นน้ำมันน้ำหนักเบาซึ่งเหมาะสำหรับจัดการกับน้ำมันรั่วไหลขนาดเล็กและเฉพาะที่ จึงไม่เหมาะสำหรับจัดการกับเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลดังกล่าวซึ่งถือเป็นการรั่วไหลที่รุนแรง (2) ทีมตอบสนองของ MPA บนเรือลาดตระเวนได้ปฏิบัติตามขั้นตอนอย่างครบถ้วนและถูกต้อง สอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากลในการจัดการกับน้ำมันรั่วไหล

เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2567 รมต. ก. ความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อม ได้แถลงความคืบหน้าการดำเนินการของ รบ. ในการทำความสะอาดตามขั้นตอน โดยคาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 3 เดือน และ รบ. ได้เตรียมมาตรการเยียวยารองรับโดยทำงานร่วมกับ Sentosa Development Corporation (SDC) และ NParks (National Parks Board) เพื่อช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบโดยเฉพาะธุรกิจริมน้ำและบริษัทให้เช่าเรือ เช่น การเลื่อนการจ่ายค่าเช่าจอดเรือและสนับสนุนให้ผู้ได้รับผลกระทบเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากบริษัทประกันภัย ทั้งนี้ คุณภาพอากาศบริเวณที่ได้รับผลกระทบถือว่ายังอยู่ในระดับที่ปลอดภัย นอกจากนี้ Singapore Food Agency (SFA) ได้เก็บตัวอย่างอาหารทะเลจากฟาร์มปลาชายฝั่งในช่องแคบยะโฮร์ตะวันออกเพื่อทดสอบคุณภาพน้ำด้านความปลอดภัย รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเล ซึ่งยังไม่พบผลกระทบ โดยรัฐบาลสิงคโปร์ จะเฝ้าติดตามผลกระทบในระยะยาวต่อไป

การดำเนินการกับบริษัทที่ก่อให้เกิดน้ำมันรั่วไหลลงทะเล

The Sunday Times ได้เผยแพร่บทสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายการเดินเรือเกี่ยวกับMerchant Shipping (Civil Liability and Compensation for Oil Pollution) Act 1998 ซึ่งระบุว่า “ผู้ก่อมลพิษต้องจ่าย” ซึ่งเจ้าของเรือที่ทำการขนถ่ายน้ำมันจะต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายทั้งหมดที่เกิดขึ้นโดยไม่คำนึงว่า เรือลำดังกล่าวมีความผิดหรือไม่ ซึ่งสอดคล้องกันกับเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลที่เกาหลีใต้เมื่อปี 2550 ซึ่งเรือบรรทุกน้ำมัน Hebei Spirit ที่จอดทอดสมออยู่ถูกเรือเครนขนาดใหญ่ที่ลากจูงมาชน โดยบริษัทของเรือบรรทุกน้ำมันต้องรับผิดชอบต่อการเรียกร้องค่าเสียหายที่เกิดขึ้น

ข้อมูลเพิ่มเติม/ข้อสังเกต

ในอดีตสิงคโปร์ เคยเกิดปัญหาน้ำมันรั่วไหล ดังนี้ (1) ปี 2557 เกิดเหตุเรือชนกันสามครั้งในเดือน มกราคม และ กุมภาพันธ์ ทำให้น้ำมันเชื้อเพลิงรวม 760 ตันรั่วไหลและก่อให้เกิดมลพิษต่อแหล่งน้ำของสิงคโปร์ ใช้เวลาในการบริหารจัดการ 3-4 สัปดาห์ (2) ปี 2553 เกิดเหตุเรือบรรทุกน้ำมันชนกับเรือบรรทุกสินค้าจำนวนมากนอกชายฝั่งชางงี ทำให้น้ำมันดิบประมาณ 2,500 ตันไหลลงสู่ทะเล คราบน้ำมันแพร่กระจายไปถึง Chek Jawa และทำให้ต้องปิดชายหาดใน Changi, East Coast Park และ Pasir Ris นานกว่าหนึ่งสัปดาห์ (3) ปี 2540 เกิดการรั่วไหลของน้ำมันครั้งใหญ่ที่สุดของสิงคโปร์ โดยมีน้ำมันจำนวนกว่า 28,000 ตันรั่วไหลลงในช่องแคบสิงคโปร์ หลังจากเรือบรรทุกน้ำมัน 2 ลำชนกัน ต้องใช้คน 650 คน และเรือป้องกันมลพิษ 90 ลำในการทำความสะอาดคราบน้ำมันเป็นเวลา 3 สัปดาห์

การรั่วไหลของน้ำมันครั้งนี้ส่งผลกระทบระยะสั้นต่อภาคการท่องเที่ยวของสิงคโปร์ เนื่องจากเกาะ Sentosa ถือเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางยอดนิยมของชาวสิงคโปร์ และนักท่องเที่ยวต่างชาติเนื่องจากมีชายหาดและเป็นที่ตั้งของคาสิโน สวนสนุก Universal Studio และบ้านพักหรูริมหาดของกลุ่มเศรษฐีและชาวต่างชาติ แต่รัฐบาลก็ได้เร่งดำเนินการฟื้นฟูและแก้ไขจนกิจกรรมท่องเที่ยวหลายอย่างสามารถกลับมาดำเนินการได้ตามปกติภายในเวลา 2-3 สัปดาห์อย่างไรก็ดี เหตุการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลให้ต้นทุนของภาคการเดินเรือของสิงคโปร์ เพิ่มสูงขึ้นทั้งในระยะกลางและระยะยาว เนื่องจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกำลังหามาตรการลดความเสี่ยงโดยใช้เรือลากจูงเพิ่มขึ้นเพื่อแล่นอ้อมเรือบรรทุกน้ำมัน และยังต้องมีแผนตอบสนองฉุกเฉินที่ครอบคลุมมากขึ้น เช่น การขยายระยะเวลาให้เรือเข้าเทียบท่า การนำเรือลากจูงจำนวนมากขึ้นมาไว้รอบเรือบรรทุกน้ำมัน เป็นต้น

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทย (BIC)
สถานเอกอัครราชทูต ณ สิงคโปร์

ข้อมูลอ้างอิง