ตู้จำหน่ายอัตโนมัติ: ช่องทางขายสารพัดสินค้าในสิงคโปร์จากอาหารและเครื่องดื่ม สู่ทองคำและรถยนต์หรู!

ด้วยภาพลักษณ์เมืองแห่งความทันสมัย สิงคโปร์จึงเป็นประเทศแรก ๆ ในภูมิภาคที่นำตู้สินค้าอัตโนมัติ (vending machine) มาจำหน่ายสินค้า โดยเฉพาะอาหาร น้ำผลไม้ และขนมขบเคี้ยวต่าง ๆ  ปัจจุบัน สิงคโปร์ยังคงพัฒนาการขายสินค้าผ่านตู้ขายสินค้า ทั้งต้นกระบองเพชรและทองคำ ทั้งยังใช้ตู้อัตโนมัติเป็นช่องทางการกระจายตัวอย่างของสินค้า โดยตู้อัตโนมัติในปัจจุบันทันสมัยมากขึ้น เช่นมีระบบหน้าจอสัมผัส (touch screen) และการชำระเงินแบบไม่ใช้เงินสด (cashless) ที่สะดวกสบาย จึงได้รับความนิยมอย่างมากจากผู้คนในสิงคโปร์

ตู้อัตโนมัติของสิงคโปร์ขายสินค้าประเภทอะไรบ้าง?

สิงคโปร์มีเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติกระจายอยู่ทั่วไป ทั้งตามห้างสรรพสินค้า สถานีรถไฟฟ้า ป้ายรถเมล์ HDB คอนโดมิเนียม รวมไปถึงโรงเรียน โรงพยาบาล และสนามกีฬา สินค้ายังไม่เพียงจำกัดแค่เครื่องดื่มร้อนหรือเย็น และขนมขบเคี้ยวที่มีส่วนแบ่งตลาดถึง 50% แต่ยังมีตู้ขายอาหารสารพัดชนิด ทั้งพิซซ่า สลัดผัก ไปจนถึงเมนูปูในซอสพริก ซึ่งเป็นอาหารขึ้นชื่อของสิงคโปร์จากภัตตาคาร House of Seafood  ตั้งแต่ปี 2559 ร้าน Chef-in-Box ได้พัฒนาตู้ขายอาหารกล่องอัตโนมัติ ซึ่งจะอุ่นร้อนอาหารหลากหลายประเภทให้รับประทานได้ทันที เช่น ก๋วยเตี๋ยวและข้าวมันไก่ซึ่งเป็นอาหารยอดนิยมของที่นี่ ตู้ขายข้าวกล่องร้อน ๆ นี้ติดตั้งแล้วกว่า 30 แห่งทั่วเกาะสิงคโปร์ นอกจากนี้ สิงคโปร์ยังมีเครื่องจำหน่ายอาหารแช่แข็ง เช่น ปลาแซลมอนและเนื้อวากิวไว้บริการด้วย

ตู้ขายอาหารของร้าน Chef in Box
แหล่งที่มา: (https://www.facebook.com/chefinboxsg)
ตู้ขายน้ำมะพร้าวสดของ CocoThumb
แหล่งที่มา:(https://www.facebook.com/cocothumbsg)

น้ำมะพร้าวของไทยก็เป็นที่นิยมในสิงคโปร์เช่นกัน โดยเครื่องจำหน่ายน้ำมะพร้าวสดแบบทั้งลูกของบริษัท CocoThumb ในคอนเซพท์เจาะหลอดพร้อมดื่ม ไม่ต้องใช้มีดเฉาะ เป็นที่ถูกใจของผู้นิยมน้ำมะพร้าว ช่วยคลายร้อนในเมืองใกล้เส้นศูนย์สูตรนี้ได้เป็นอย่างดี โดยบริษัทฯ ติดตั้งตู้ขายน้ำมะพร้าวแล้วประมาณ 20 เครื่อง สามารถทำยอดขายได้เดือนละกว่า 10,000 ลูก

ตู้ขายของเล่นของ Miniso
แหล่งที่มา:(https://www.facebook.com/MinisoSingapore)
ตู้ขายทองที่ระลึกของ Puregold
แหล่งที่มา: BIC Photo

สินค้าอื่น ๆ ที่ล้ำไปกว่าอาหารละเครื่องดื่มก็เช่นสินค้าจากแบรนด์ Minoso และ Kalms ทั้งต้นกระบองเพชร ของเล่น ตุ๊กตา  หนังสือ และเครื่องสำอาง นอกจากการจำหน่ายสินค้าแล้ว ตู้อัตโนมัติยังถูกใช้ในการตลาดและประชาสัมพันธ์สินค้า อาทิ บริษัท Try Leh ได้พัฒนาเครื่องอัตโนมัติสำหรับกดรับตัวอย่างสินค้าฟรี โดยคิดค่าบริการจากเจ้าของสินค้านั้น ๆ ด้วย ยิ่งไปกว่านั้น หากคุณผู้อ่านไปเดินตามห้างสรรพสินค้ากลางเมืองหรือตามแหล่งนักท่องเที่ยวก็จะได้พบเครื่องจำหน่ายทอง ที่มีทั้งทองแท่งและเหรียญทองที่ระลึก และล่าสุดบริษัท SmartRX ของสิงคโปร์ ได้ให้คำปรึกษาทางการแพทย์ออนไลน์ผ่านตู้อัตโนมัติด้วย ที่ล้ำหน้าที่สุดในตอนนี้ คงจะเป็นการดัดแปลงอาคารสูง 15 ชั้น มาเป็นแคทตาล็อกรถยนต์หรูแบบแนวตั้งของบริษัท Autobahn Motors ในลักษณะคล้ายเครื่องจำหน่ายอัตโนมัติที่ลูกค้าสามารถกดเลือกซื้อได้เลยอีกด้วย 

วิเคราะห์ทิศทางการเติบโตของธุรกิจตู้ขายของอัตโนมัติ

จากข้อมูลของบริษัท Euromonitor International ยอดขายจากตู้อัตโนมัติในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาเติบโตอย่างมาก โดยยอดขายในสิงคโปร์เติบโต 10% และสร้างกำไรมากขึ้นประมาณ 15% หรือ 104.5 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์ในปี 2560 (จาก 91 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์เมื่อปี 2555) ปัจจัยหลักของการเติบโตในสิงคโปร์คือพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เน้นความสะดวกสบายมากขึ้นกับการคำนึงถึงความคุ้มค่าของการลงทุนของผู้ประกอบการเป็นสำคัญ    

การใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติยังตอบโจทย์การซื้อขายในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ด้วย โดยยอดขายปลาแซลมอนแช่แข็งของแบรนด์ Norwegian Salmon ATM พุ่งขึ้น 11 เท่าในช่วงล็อกดาวน์เข้มงวดในสิงคโปร์ระหว่างเดือนเมษายนและมิถุนายน ปี 2563 นอกจากนี้ ตู้อัตโนมัติยังเป็นประโยชน์อย่างมากในการกระจายหน้ากากอนามัยให้กับคนสิงคโปร์ในช่วงต้นของการแพร่ระบาดฯ ซึ่งรัฐบาลสิงคโปร์ได้ติดตั้งเครื่องมากถึง 1,200 เครื่องทั่วสิงคโปร์

การที่สิงคโปร์เป็นประเทศขนาดเล็กและมีประชากรหนาแน่น รวมถึงวิถีชีวิตของคนสิงคโปร์ที่ชอบความสะดวกสบายและมีความเร่งรีบมากขึ้นในปัจจุบัน จึงทำให้จำนวนเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และมีความหลากหลายของสินค้ามากขึ้น อีกทั้งข้อจำกัดต่าง ๆ ในการค้าปลีก ทั้งภาวะค่าแรงและค่าเช่าที่สูงขึ้น การขาดแคลนแรงงานต่อเนื่องมาจากการแพร่ระบาดโควิด-19 รวมถึงการก้าวสู่สังคมสูงอายุแบบเต็มขั้นของสิงคโปร์ (super-aged society) กลายเป็นตัวเร่งให้ผู้ประกอบการต้องหาช่องทางการขายแบบใหม่ ๆ ซึ่งตู้อัตโนมัติเป็นช่องทางที่ไม่ต้องจ้างพนักงานขาย ใช้พื้นที่น้อย และดำเนินการง่าย  ทั้งยังสามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ด้วยความสะดวกในการชำระเงินแบบ cashless และการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้กับเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ ยิ่งเพิ่มความสะดวกและดึงดูดผู้บริโภคให้มากดใช้งานมากขึ้น ผู้ประกอบการยังสามารถเลือกใช้ระบบบริหารจัดการเครื่องจากผู้ผลิต ทั้งการดูยอดสินค้าคงเหลือและการซื้อขายผ่านเครื่องแบบออนไลน์ทันที (real-time) รวมถึงการใช้ AI ช่วยวิเคราะห์ผู้บริโภค เช่น การติดกล้องหน้าที่เครื่องอีกด้วย

นอกจานี้ การที่สิงคโปร์ได้รับการจัดอันดับเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความปลอดภัยสูงแห่งหนึ่งของโลกผู้ประกอบการจึงไม่กังวลเรื่องการทำลายหรือการโจรกรรมสินค้าและเงินจากเครื่อง ทำให้ผู้ประกอบการหันมาใช้เครื่องจำหน่ายอัตโนมัติกันมากขึ้น ทั้งผู้ประกอบการรายใหญ่ที่ต้องการเข้าถึงผู้บริโภคกลุ่มใหม่ และผู้ประกอบการรายย่อยหรือรายใหม่ที่เพิ่งเริ่มต้นธุรกิจและต้องการทดลองขายสินค้าในตลาดที่เล็กแต่กำลังซื้อสูงแห่งนี้

ข้อเสนอแนะสำหรับผู้ประกอบการไทย

ในประเทศไทย เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติที่ได้รับความนิยมสูงสุดในขณะนี้คือเครื่อง “เต่าบิน” ที่จำหน่ายเครื่องดื่มแบบชงสดได้มากถึง 170 รายการ ในราคาเฉลี่ยที่ถูกกว่าร้านกาแฟทั่วไปครึ่งหนึ่ง ติดตั้งแล้วมากกว่า 6,000 เครื่องทั่วประเทศ และจำหน่ายเครื่องดื่มถึง 200,000 แก้วต่อวัน ซึ่งบริษัทเต่าบินมีแผนจะขยายธุรกิจเต่าบินไปยังต่างประเทศ ทั้งสิงคโปร์ ออสเตรเลีย อินโดนีเซีย และมาเลเซียด้วย

อย่างไรก็ดี การลงทุนกับเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ 1 เครื่องในปีแรกมีค่าใช้จ่ายประมาณ 9,000 – 16,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ ซึ่งรวมถึงค่าตู้จำหน่าย ค่าเช่าที่ ค่าเติมสินค้า (restocking) ค่าซ่อมบำรุง ค่าประกันภัย และค่าใบอนุญาตจำหน่ายสินค้า (หากมี) เฉพาะตู้จำหน่ายสินค้ามือหนึ่งราคาประมาณ 2,000 – 8,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อเครื่อง หากเป็นเครื่องเช่า ราคาจะอยู่ที่ประมาณ 400 – 600 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อเดือน

อุตสาหกรรมการค้าปลีกต้องปรับตัวให้เข้ากับยุคสมัยอยู่เสมอ การใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติจะยังเติบโตต่อเป็นอีกหนึ่งช่องทางของรูปแบบการขาย และเป็นสินทรัพย์ที่มีประโยชน์สำหรับอุตสาหกรรมการค้าปลีก เนื่องจากสามารถใช้เพื่อระบุแนวโน้มของผู้บริโภคในแต่ละภูมิภาคด้วยเงินลงทุนเพียงไม่มากได้ อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการควรพิจารณาตลาดและความเหมาะสมของสินค้าที่จะจำหน่าย รวมถึงสถานที่ติดตั้งว่าสามารถเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมายมากน้อยเพียงใด ทั้งนี้ หากสินค้าตอบโจทย์ด้านความสะดวกสบายให้ผู้บริโภค มีความแปลกใหม่ถูกใจคนรุ่นใหม่ และราคาสมเหตุสมผล เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทย (BIC)
สถานเอกอัครราชทูต ณ สิงคโปร์

ข้อมูลอ้างอิง