สถานการณ์และมาตรการภาครัฐต่อแนวโน้มประชากรและภาคแรงงานสิงคโปร์

เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2568 สำนักงานพัฒนาประชากรและศักยภาพบุคลากรแห่งชาติ (National Population and Talent Division – NPTD) เผยแพร่รายงานประจำปี Population in Brief 2025 ซึ่งนำเสนอแนวโน้มประชากรของสิงคโปร์ถึงเดือนมิถุนายน 2568 โดยรายงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ด้านประชากร เพื่อใช้เชื่อมโยงข้อมูลกับนโยบายด้านแรงงาน เศรษฐกิจ และสังคม ตลอดจนเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการวางแผนเชิงนโยบายของรัฐบาล

ภาพรวมสถานการณ์ประชากร (Population Trends)

ข้อมูลเมื่อเดือนมิถุนายน 25681 ประชากรสิงคโปร์เพิ่มขึ้นร้อยละ 1.2 จากปีก่อนหน้า เป็นจำนวนรวม 6.11 ล้านคน โดยแบ่งออกเป็นพลเมืองสิงคโปร์ (citizen) จำนวน 3.66 ล้านคน และผู้พำนักถาวร (permanent resident) จำนวน 0.54 ล้านคน ส่วนที่เหลือเป็นผู้ที่ไม่มีถิ่นพำนักถาวร (non-resident) จำนวน 1.91 ล้านคน โดยส่วนใหญ่เป็นแรงงานในภาคก่อสร้าง มีปัจจัยหลักมาจากอุปสงค์ในภาคแรงงานของโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ (mega project) อาทิ โครงการอาคารผู้โดยสารที่ 5 ของสนามบินชางงี อู่ต่อเรือ โรงงานแปรรูป และการเร่งสร้างที่อยู่อาศัยของรัฐ (HDB) โดยอัตราการจ้างงานชาวต่างชาติยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

แนวโน้มสำคัญของโครงสร้างประชากรสิงคโปร์สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ โดยพบว่าพลเมืองสิงคโปร์มีแนวโน้มแต่งงานช้าลงและมีบุตรน้อยลง ขณะเดียวกันสัดส่วนผู้สูงอายุอายุ 65 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง คิดเป็นร้อยละ 20.7 ของพลเมืองทั้งหมด และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 24 ภายในปี 2573 ซึ่งจะส่งผลให้สิงคโปร์เข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super-Aged Society) ภายในปี 2569 นอกจากนี้ สัดส่วนประชากรวัยทำงาน (อายุ 20 – 64 ปี) ลดลงเหลือร้อยละ 59.8 ทำให้อัตราส่วนแรงงานต่อผู้สูงอายุ (Old-age support ratio) ลดลงจาก 10.5 ในปี 2553 เหลือเพียง 3.3 ในปี 2568 สะท้อนถึงความท้าทายด้านแรงงานและภาระทางสังคมที่สิงคโปร์ต้องเผชิญในอนาคตอันใกล้

สถานการณ์ภาคแรงงานในสิงคโปร์ (Labour Market Situation)

จากรายงาน Labour Market Report 2Q 20252 ของกระทรวงแรงงานสิงคโปร์ (Ministry of Manpower – MOM) ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 17 กันยายน 2568 ระบุว่าตลาดแรงงานโดยรวมในไตรมาสที่ 2/2568 ยังคงมีเสถียรภาพ สอดคล้องกับการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องที่ร้อยละ 4.4 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปีก่อนหน้า (y-o-y) การจ้างงานผู้มีถิ่นพำนักถาวรยังคงขยายตัวในภาคส่วนที่มีการเติบโตสูง เช่น ภาคสุขภาพและสังคมศาสตร์ (Health & Social Sciences) ในขณะที่ตลาดแรงงานชะลอตัวในบางภาคส่วนที่มุ่งเน้นการส่งออก เช่น บริการวิชาชีพ (Professional Services) และสารสนเทศและการสื่อสาร ส่วนการจ้างงานผู้ไม่มีถิ่นพำนักถาวรเพิ่มขึ้นจากผู้ถือใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) ในภาคการก่อสร้าง และภาคการขนส่ง เช่น คนขับรถบัสและรถบรรทุก

ทั้งนี้ อัตราการว่างงานโดยรวมในเดือนมิถุนายน 2568 ยังคงอยู่ในระดับต่ำที่ร้อยละ 2 โดยมีอัตราว่างงานของผู้มีถิ่นพำนักถาวรอยู่ที่ร้อยละ 2.8 และของพลเมืองสิงคโปร์อยู่ที่ร้อยละ 2.9 ขณะที่อัตราว่างงานระยะยาวของผู้มีถิ่นพำนักถาวรทรงตัวที่ร้อยละ 0.9 ด้านตำแหน่งงานว่างแม้ลดลงเล็กน้อยแต่ยังอยู่ในระดับสูง โดยลดจาก 81,100 ตำแหน่ง (ร้อยละ 3.2) ในเดือนมีนาคม เหลือ 76,900 ตำแหน่ง (ร้อยละ 2.9) ในเดือนมิถุนายน 2568 ทั้งนี้ ยังคงมีจำนวนตำแหน่งงานว่างมากกว่าผู้หางาน โดยมีอัตราส่วนอยู่ที่ 1.35 ขณะที่อัตราการเลิกจ้างยังอยู่ในระดับต่ำเพียง 1.4 ต่อพนักงาน 1,000 คน สะท้อนให้เห็นถึงความยืดหยุ่นและความมั่นคงของตลาดแรงงานสิงคโปร์แม้อยู่ท่ามกลางความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจโลก

นโยบายและมาตรการภาครัฐ

นโยบายส่งเสริมการมีบุตร รัฐบาลสิงคโปร์ได้ออกมาตรการสนับสนุนครอบครัวที่มีบุตรสามคนขึ้นไป ได้แก่ การปรับเพิ่มเงินสนับสนุนก้อนแรก (First Step Grant) ในบัญชี Child Development Account (CDA) สำหรับบุตรคนที่สามและคนต่อ ๆ ไป เป็น 10,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ (จากเดิม 5,000 ดอลลาร์สิงคโปร์) พร้อมเพิ่มเงินสมทบเข้าบัญชี MediSave 5,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ สำหรับมารดาที่มีบุตรสามคนขึ้นไป และมอบเครดิต LifeSG 1,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อปี สำหรับบุตรคนที่สามเป็นต้นไปจนบุตรอายุถึง 6 ปี

นโยบายรองรับสังคมสูงวัย โครงสร้างประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้นทำให้ภาครัฐต้องพิจารณาระบบดูแลผู้สูงอายุ ระบบสาธารณสุข และการจัดสรรงบประมาณในระยะยาว และได้เร่งดำเนินมาตรการต่าง ๆ ได้แก่

(1) ด้านการสนับสนุนทางการเงิน งบประมาณปี 2568 ระบุให้มีการสมทบเงินสูงสุด 1,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อปี เข้าบัญชี MediSave สำหรับผู้มีอายุ 55 – 70 โดยเริ่มต้นเดือนมกราคม 2570

 (2) ด้านความเป็นอยู่ รัฐบาลสิงคโปร์ได้เปิดตัวแผนระดับชาติ Age Well SG3 เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2568 นำโดยกระทรวงสาธารณสุข (MOH) กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ (MND) และและกระทรวง (MOT) โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัยให้เหมาะกับผู้สูงอายุ สนับสนุนการใช้ชีวิตสูงวัยอย่างมีคุณภาพ (active aging) และเสริมสร้างชุมชนให้พร้อมสนับสนุนดูแลผู้สูงอายุ โดยมีโครงการสำคัญ อาทิ โครงการ Age Well Neighborhoods มุ่งสนับสนุนให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตอย่างอิสระในชุมชน ลดการพึ่งพาบ้านพักคนชรา และลดความโดดเดี่ยวทางสังคม โครงการ Silver Upgrading Programme & Estate Upgrading Programme ช่วยปรับปรุงอาคารที่อยู่อาศัย (HDB) ให้เหมาะกับผู้สูงอายุ และโครงการ Enhancement for Active Seniors (EASE) เพิ่มอุปกรณ์สำหรับผู้สูงอายุในอาคาร HDB เช่น สายชำระ (bidet sprays) และเก้าอี้อาบน้ำแบบพับได้ เป็นต้น

นโยบายด้านแรงงานและการจ้างงาน ภาครัฐสิงคโปร์ยังคงเน้นการยกระดับทักษะแรงงาน สนับสนุนบัณฑิตจบใหม่ และเพิ่มความยืดหยุ่นของตลาดแรงงาน เพื่อชดเชยจำนวนแรงงานที่ลดลง

(1) การพัฒนาทักษะและสนับสนุนนายจ้าง รัฐบาลสิงคโปร์ให้ความสำคัญกับการยกระดับทักษะของแรงงานเพื่อชดเชยจำนวนแรงงานที่ลดลง โดยสนับสนุนนายจ้างผ่านหลายโครงการ ได้แก่โครงการ Career Conversion Programmes (CCPs)4 ช่วยให้พนักงานฝึกฝนทักษะใหม่เพื่อเข้าสู่บทบาทงานที่เติบโตและมีโอกาสดีในระยะยาว โครงการ Mid-Career Pathways Programme ช่วยฝึกอบรมพนักงานประจำแบบเต็มเวลาที่มีประสบการณ์ระดับหนึ่งอายุ 40 ปีขึ้นไป โครงการ Productivity Solutions Grant – Job Redesign (PSG-JR) ช่วยให้องค์กรออกแบบรูปแบบการทำงานใหม่ (Job Redesign) เพื่อยกระดับประสิทธิภาพแรงงาน และ SkillsFuture Enterprise Credit มอบเครดิต 10,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ ให้แก่องค์กรเพื่อนำไปใช้ในโครงการพัฒนาแรงงาน (เริ่มต้นปี 2569)

(2) การสนับสนุนแรงงานและผู้ว่างงาน รัฐบาลได้จัดตั้งโครงการ Career Health SG เพื่อส่งเสริมให้ชาวสิงคโปร์บริหารจัดการเส้นทางอาชีพของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านเครื่องมือ CareersFinder บนเว็บไซต์ MyCareersFuture และมีบริการให้คำปรึกษาด้านอาชีพโดย Workforce Singapore (WSG) และ NTUC’s Employment and Employability Institute

นอกเหนือจากนี้ ยังมีโครงการ SkillsFuture Level-Up Programme ที่มุ่งพัฒนาทักษะแรงงานให้มีความสามารถในการแข่งขันสูงขึ้น และโครงการ SkillsFuture Jobseeker Support ซึ่งเริ่มดำเนินการในปี 2568 ให้เงินช่วยเหลือชั่วคราวสูงสุด 6,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ ภายใน 6 เดือน สำหรับผู้ที่ตกงานโดยไม่สมัครใจ เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระขณะหางานใหม่

(3) การขยายอายุเกษียณและการจ้างงานต่อหลังเกษียณ รัฐบาลสิงคโปร์ได้ดำเนินนโยบายขยายอายุการทำงาน เพื่อรองรับโครงสร้างประชากรสูงวัยและรักษาศักยภาพของแรงงานที่มีประสบการณ์ โดยออกกฎหมาย Retirement and Re-employment Act (RRA) กำหนดให้อายุเกษียณขั้นต่ำอยู่ที่ 63 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2565 และจะเพิ่มเป็น 64 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 และอายุการจ้างงานต่อหลังเกษียณ (Re-employment age) กำหนดให้นายจ้างต้องเสนอโอกาสการทำงานต่อแก่พนักงานที่ถึงอายุเกษียณแล้วจนถึง อายุ 68 ปี (ซึ่งได้ปรับเพิ่มจาก 67 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2565) และจะขยายเป็น 69 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569

กฎหมายดังกล่าวยังระบุชัดว่านายจ้างไม่สามารถเลิกจ้างพนักงานเพียงเพราะอายุ และต้องพิจารณาเสนอการจ้างงานต่อให้กับผู้ที่มีผลการทำงานน่าพอใจและมีสุขภาพแข็งแรงเพียงพอที่จะปฏิบัติงานต่อได้ ทั้งนี้มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อให้แรงงานอาวุโสมีส่วนร่วมในตลาดแรงงานต่อไป ลดแรงกดดันด้านแรงงาน และส่งเสริมความมั่นคงทางเศรษฐกิจในระยะยาว5

ข้อสังเกตและข้อมูลเพิ่มเติม

แม้สิงคโปร์จะมีอัตราการว่างงานอยู่ในระดับต่ำ แต่อัตราส่วนตำแหน่งงานว่างต่อผู้หางานสะท้อนให้เห็นว่าแรงงานเติบโตช้ากว่าความต้องการของตลาด แรงงานขาดแคลนในบางภาคส่วน เช่น ก่อสร้างและขนส่ง ทำให้ต้องพึ่งพาแรงงานต่างชาติมากขึ้น ขณะเดียวกัน แนวโน้มเศรษฐกิจโลกที่ไม่แน่นอนในครึ่งหลังของปีอาจกระทบต่อการจ้างงานและค่าจ้าง โดยเฉพาะภาคส่งออก หลายบริษัทเริ่มใช้มาตรการชั่วคราว เช่น ลดการจ้างใหม่ จำกัดชั่วโมงทำงาน และชะลอการปรับค่าจ้าง อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสิงคโปร์ได้เร่งดำเนินมาตรการทั้งระยะสั้นและระยะยาวเพื่อรักษาเสถียรภาพของตลาดแรงงานและเตรียมความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงด้านประชากร

องค์การอนามัยโลก (WHO) คาดว่าประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปจะเพิ่มจาก 1,060 ล้านคนในปี 2563 เป็น 2,130 พันล้านคนในปี 2593 หรือร้อยละ 22 ของประชากรโลก สำหรับอาเซียน จำนวนผู้สูงอายุจะเพิ่มจาก 77.4 ล้านคนเป็น 173.3 ล้านคน ในช่วงเวลาเดียวกัน ถือเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เข้าสู่สังคมสูงวัยเร็วที่สุด ซึ่งส่งผลต่อระบบสาธารณสุข กองทุนบำนาญ และประสิทธิภาพแรงงาน เพื่อรับมือกับแนวโน้มดังกล่าว ได้มีการจัดตั้ง ศูนย์อาเซียนเพื่อการสูงวัยอย่างมีคุณภาพและนวัตกรรม (ASEAN Centre for Active Ageing and Innovation – ACAI) ในปี 2563 โดยมีประเทศไทยเป็นเจ้าภาพหลัก ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางด้านนโยบายและความร่วมมือวิจัยระหว่างประเทศสมาชิก

ประเทศไทยเองได้เข้าสู่ สังคมสูงวัยสมบูรณ์ (Aged Society) แล้ว โดยประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมีสัดส่วนถึงร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมดในปี 2567 และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 28 ภายในปี 2577 ในปัจจุบัน ไทยมีผู้สูงอายุอายุเกิน 100 ปีมากกว่า 40,000 คน สูงเป็นอันดับ 5 ของโลก ซึ่งสะท้อนความจำเป็นในการพัฒนานโยบายที่รองรับแรงงานทุกช่วงวัย รักษาแรงงานสูงวัยให้อยู่ในระบบนานขึ้น ส่งเสริมการฝึกทักษะใหม่ การจ้างงานผู้สูงวัยในภาคเอกชน และปรับสภาพแวดล้อมการทำงานให้เหมาะสม เพื่อให้เศรษฐกิจยังคงเติบโตได้ท่ามกลางโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทย (BIC)
สถานเอกอัครราชทูต ณ สิงคโปร์

แหล่งข้อมูล:

ภาคผนวก (Appendix):

  1. population.gov.sg ↩︎
  2. mom.gov.sg ↩︎
  3. moh.gov.sg ↩︎
  4. wsg.gov.sg ↩︎
  5. อายุการจ้างงานต่อหลังเกษียณเคยปรับจาก 67 ปี เป็น 68 ปีเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2565 ↩︎