สินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคของไทยในสิงคโปร์: ศักยภาพตลาด การเข้าถึง และความสามารถในการแข่งขัน ตอนที่ 5: ขั้นตอนการนำเข้าสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคเข้าสู่สิงคโปร์

การนำเข้าสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคสู่ประเทศสิงคโปร์อยู่ภายใต้ระบบกำกับดูแลที่เข้มงวด เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้าที่จำหน่ายในประเทศมีความปลอดภัยและเป็นไปตามมาตรฐานสากล โดยหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบคือ สำนักงานอาหารสิงคโปร์ (Singapore Food Agency – SFA) ซึ่งดูแลตั้งแต่กระบวนการผลิต นำเข้า การตรวจสอบ ไปจนถึงการกระจายสินค้าในประเทศ เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารของชาติ

ขั้นตอนที่ 1 การจำแนกประเภทของสินค้า

ขั้นตอนแรกของการนำเข้าสินค้าอาหารสู่ประเทศสิงคโปร์คือ ผู้ประกอบการไทยจะต้องจำแนกประเภทของผลิตภัณฑ์ (Classification) ที่ประสงค์จะนำเข้ามายังสิงคโปร์ เพื่อกำหนดประเภทใบอนุญาตหรือการจดทะเบียนที่ต้องใช้ในการนำเข้า เนื่องจากใบอนุญาตที่จำเป็นจะขึ้นอยู่กับหมวดหมู่ของอาหารหรือผลิตภัณฑ์อาหารนั้น ๆ

ประเภทของอาหารและผลิตภัณฑ์อาหารที่กำหนดโดย SFA แบ่งออกเป็น 7 หมวดหลัก ได้แก่

  • เนื้อสัตว์ (Meat) ครอบคลุมเนื้อแบบสด แช่แข็ง แปรรูป และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ทั้งหมด
  • ปลา (Fish) รวมถึงสัตว์น้ำสด แช่แข็ง แห้ง แปรรูป และผลิตภัณฑ์ที่ได้จากสัตว์น้ำ
  • ผักและผลไม้สด (Fresh Fruits and Vegetables) ครอบคลุมผลิตผลสดทุกชนิด ทั้งที่ปลูกในพื้นที่และนำเข้า
  • ไข่ทั้งเปลือกและไข่แปรรูป (Shell Eggs and Processed Eggs) รวมถึงไข่ทั้งเปลือก ไข่เค็ม ไข่เยี่ยวม้า และผลิตภัณฑ์ไข่
  • อาหารแปรรูปและเครื่องใช้ที่เกี่ยวข้องกับอาหาร (Processed Food and Food Appliances) ครอบคลุมอาหารบรรจุสำเร็จ เช่น อาหารกระป๋อง อาหารพร้อมทาน รวมถึงภาชนะและอุปกรณ์ที่สัมผัสอาหาร เช่น หม้อ ชาม ตะเกียบ ช้อน
  • สัตว์มีชีวิต (Live Animals, Live Poultry & Livestock) ได้แก่ สัตว์ปีกและปศุสัตว์ที่มีชีวิต ซึ่งต้องได้รับอนุญาตและตรวจสอบสุขภาพอย่างเข้มงวดก่อนนำเข้า
  • ข้าว (Rice) ถือเป็นสินค้าควบคุมพิเศษ (controlled commodity) เนื่องจากเกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางอาหาร

ทั้งนี้ สามารถใช้ Food and Related Products Classification Tool ของ SFA เพื่อเป็นแนวทางในการจำแนก

ขั้นตอนที่ 2 การตรวจคุณสมบัติของผู้นำเข้า

ผู้ประกอบการไทยที่ประสงค์จะนำเข้าสินค้าอาหารมายังสิงคโปร์จะต้องมีคุณสมบัติ ดังนี้

  • จดทะเบียนธุรกิจกับ Accounting and Corporate Regulatory Authority (ACRA) โดยผู้ประกอบการจะต้องเป็นนิติบุคคลที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายสิงคโปร์ และได้รับหมายเลขประจำหน่วยงาน (Unique Entity Number – UEN) ซึ่งใช้เป็นรหัสประจำตัวสำหรับดำเนินธุรกรรมกับหน่วยงานของรัฐทั้งหมด
  • เปิดใช้งานหมายเลข UEN กับสำนักงานศุลกากรสิงคโปร์ (Singapore Customs) เพื่อเข้าถึงระบบ TradeNet ซึ่งเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์แบบครบวงจร (National Single Window) สำหรับการยื่นขอใบอนุญาตนำเข้า–ส่งออก-ถ่ายลำ ชำระค่าธรรมเนียม และดำเนินพิธีการศุลกากรโดยสมบูรณ์

อย่างไรก็ตาม หากผู้ประกอบการไทยยังไม่ได้จดทะเบียนธุรกิจในสิงคโปร์ สามารถเลือกดำเนินการนำเข้าสินค้าผ่านตัวแทนผู้นำเข้าท้องถิ่น (Local Importer/Agent) ที่ได้รับอนุญาตและมีบัญชี TradeNet อยู่แล้ว เพื่อให้การนำเข้าสินค้าเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ขั้นตอนที่ 3 การตรวจสอบข้อกำหนดตามหมวดสินค้า

เมื่อผู้ประกอบการไทยทราบประเภทสินค้าที่ต้องการนำเข้ามายังสิงคโปร์แล้ว จำเป็นต้องตรวจสอบให้แน่ชัดว่าสินค้านั้นเป็นไปตามข้อกำหนดของ SFA โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ (Meat & Meat Products) สัตว์ปีกมีชีวิต (Live Poultry) ไข่ทั้งเปลือก (Shell Eggs) ไข่แปรรูป (Processed Eggs) สัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์จากสัตว์น้ำ (Fish & Fish Products) รวมทั้งอาหารทะเลที่มีความเสี่ยงสูง เช่น หอยนางรมและปลาปักเป้ามีชีวิต ซึ่งถือเป็นสินค้าที่มีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางอาหาร โดยสิงคโปร์มีแนวทางปฏิบัติสำหรับการนำเข้าในกรณีเฉพาะข้างต้น ดังนี้

(1)    นำเข้าจากแหล่งที่ได้รับการรับรองจาก SFA เท่านั้น ผู้ประกอบการต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่า ประเทศและสถานประกอบการต้นทางอยู่ในรายชื่อแหล่งนำเข้าที่ได้รับการรับรองจาก SFA ซึ่งมีการปรับปรุงอย่างสม่ำเสมอ สามารถตรวจสอบได้จากฐานข้อมูล Accreditation Database for Overseas Sources บนเว็บไซต์ของ SFA

(2)    จัดเตรียมเอกสารใบรับรองสุขอนามัย (Health Certificate) สินค้าทุกชุดที่จะนำเข้าต้องมีใบรับรองสุขอนามัยที่ออกโดยหน่วยงานผู้มีอำนาจ (Competent Authority) ของประเทศผู้ส่งออก เพื่อรับรองว่าสินค้านั้นเป็นไปตามข้อกำหนดด้านสุขภาพสัตว์และความปลอดภัยอาหารของสิงคโปร์ โดยผู้ประกอบการควรเตรียมเอกสารใบรับรองดังกล่าวก่อนการจัดส่งสินค้า

(3)    ตรวจสอบและจัดทำฉลากสินค้าให้ครบถ้วนและถูกต้อง สินค้าทุกกล่องและบรรจุภัณฑ์ย่อยต้องแสดงข้อมูลบนฉลากอย่างชัดเจน ได้แก่ รายละเอียดของผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ประเทศหรือภูมิภาคต้นทาง ชื่อทางการค้าหรือยี่ห้อ (ถ้ามี) ชื่อและหมายเลขสถานประกอบการผลิตหรือแปรรูป วันที่ผลิตหรือแปรรูป ชื่อและหมายเลขสถานประกอบการชำแหละเนื้อ รวมถึงวันที่ชำแหละ (ในกรณีเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูป) ชื่อและหมายเลขสถานประกอบการที่บรรจุสินค้า รวมถึงวันที่บรรจุ หมายเลขชุดการผลิต (Batch Number) หรือรหัสกระป๋อง (Canning Code) สำหรับสินค้ากระป๋อง น้ำหนักสุทธิของสินค้าในแต่ละหน่วยบรรจุ

ทั้งนี้ สามารถตรวจข้อกำหนดเกี่ยวกับเงื่อนไขการนำเข้าของสิงคโปร์ได้ที่เว็บไซต์ของ SFA ในหัวข้อ Import Requirements for Food & Food Products

ขั้นตอนที่ 4 การยื่นขอใบอนุญาตหรือจดทะเบียนกับหน่วยงาน SFA

หากผู้ประกอบการไทยจะใช้บริการจากผู้นำเข้าท้องถิ่น (Local Importer/Agent) บริษัทผู้นำเข้าจะเป็นผู้ดำเนินการยื่นขอใบอนุญาตและการจดทะเบียนกับ SFA ให้ทั้งหมด แต่หากผู้ประกอบการต้องการดำเนินการด้วยตนเอง จะต้องยื่นคำขอใบอนุญาตหรือจดทะเบียนกับ SFA ตามประเภทของสินค้าและประเภทการเคลื่อนย้ายสินค้าข้ามพรมแดน  ดังนี้

(1)    ใบอนุญาต (Licence) จำเป็นสำหรับผู้ประกอบการที่มีการนำเข้าสินค้าประเภทต่อไปนี้ (1) การนำเข้า ส่งออก หรือถ่ายลำสินค้าประเภทเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากปลา (2) การนำเข้าหรือขนส่งแบบถ่ายลำสินค้าประเภทผักและผลไม้สด (3) การนำเข้าไข่ทั้งเปลือก (Shell Eggs) ซึ่งจะมีข้อกำหนดเพิ่มเติม เช่น สถานที่จัดเก็บต้องผ่านการตรวจสอบและได้รับการอนุมัติจาก SFA ก่อนใช้งาน

(2)    การจดทะเบียน (Registration) สำหรับผู้ประกอบการที่นำเข้าอาหารแปรรูปหรือเครื่องใช้ที่เกี่ยวข้องกับอาหาร (Food Appliances) ซึ่งรวมถึงอุปกรณ์ทำอาหารและภาชนะสัมผัสอาหาร เช่น จาน ชาม ถ้วย หม้อ กระทะ ตะเกียบ หรือช้อน

ทั้งนี้ ก่อนยื่นขอใบอนุญาตหรือจดทะเบียนกับ SFA ต้องตรวจสอบให้แน่ใจก่อนว่า การจดทะเบียนธุรกิจกับ ACRA ยังมีผลใช้บังคับ

การตั้งค่าบัญชีชำระเงิน (GIRO Account) ผู้ประกอบการจะต้องตั้งค่าบัญชี GIRO กับ SFA เพื่อใช้สำหรับการชำระค่าธรรมเนียมใบอนุญาตและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

ทั้งนี้ การยื่นคำขอใบอนุญาตหรือจดทะเบียนสามารถดำเนินการผ่านระบบ GoBusiness ของรัฐบาลสิงคโปร์ โดยเข้าสู่ระบบด้วย SingPass (ในกรณีบุคคลธรรมดา) หรือ CorpPass (ในกรณีบริษัทหรือองค์กร)

ผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบข้อกำหนด ขั้นตอน และค่าธรรมเนียมล่าสุดก่อนยื่นคำขอได้ที่เว็บไซต์ของ SFA ในหัวข้อ Application Process & Fees for Licence / Permit / Registration for Import / Export

ขั้นตอนที่ 5 การยื่นขอใบอนุญาตนำเข้า (Import Permit)

สินค้าทุกล็อตต้องยื่นขอใบอนุญาตนำเข้าผ่านระบบ TradeNet โดยแนบเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น ใบรับรองสุขอนามัย (Health Certificate) และรายงานผลทดสอบในห้องปฏิบัติการ รวมถึงระบุรหัสพิกัดศุลกากร (HS Code) และรหัสสถานประกอบการ (Establishment Code) ให้ถูกต้อง พร้อมชำระค่าธรรมเนียมผ่านบัญชี GIRO โดยมีรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง ดังนี้

  • นำส่งเอกสารที่จำเป็นผ่านระบบ TradeNet เช่น ใบรับรองสุขอนามัย (Health Certificates) รายงานผลการทดสอบในห้องปฏิบัติการ (Laboratory Reports)
  • ระบุรหัสสินค้า/พิกัดศุลกากร (Harmonized System Code – HS Code) โดยสามารถค้นหารหัสที่ถูกต้องได้จากเว็บไซต์ของสำนักงานศุลกากรสิงคโปร์ ในหัวข้อ Find my Harmonised System Code
  • ในกรณีที่ต้องระบุรหัสสถานประกอบการ (Establishment Codes) เพิ่มเติม สามารถสืบค้นได้จากเว็บไซต์ของ SFA ในหัวข้อ List of Establishment Codes in Other Countries (Exclude Japan)
  • ชำระค่าธรรมเนียมการนำเข้าตามหมวดของสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคผ่านบัญชี GIRO ที่ตั้งค่าไว้ในขั้นตอนที่ 4

ขั้นตอนที่ 6 การพิมพ์ใบอนุญาตผ่านพิธีการศุลกากร (Cargo Clearance Permit – CCP)

เมื่อใบอนุญาตนำเข้าได้รับการอนุมัติ ผู้นำเข้าจะได้รับใบอนุญาตผ่านพิธีการศุลกากร (Cargo Clearance Permit – CCP) ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญที่ใช้ประกอบการตรวจสอบสินค้าและดำเนินพิธีการศุลกากร ผู้นำเข้าต้องพิมพ์ใบ CCP สำหรับขั้นตอนการตรวจสอบสินค้าและศึกษาข้อความอนุมัติแบบมีเงื่อนไข (Conditional Approval Messages) ที่ระบุไว้ในใบอนุญาตดังกล่าวอย่างรอบคอบ พร้อมทั้งปฏิบัติตามเงื่อนไขทุกประการอย่างเคร่งครัด เนื่องจากการละเลยหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดอาจส่งผลให้ถูกดำเนินการทางกฎหมายตามระเบียบของทางการสิงคโปร์

ทั้งนี้ สามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ Permit and Clearance Requirements – Singapore Customs

ขั้นตอนที่ 7 การตรวจสอบสินค้านำเข้า

สิงคโปร์อาจดำเนินการตรวจสอบสินค้านำเข้าทันทีเมื่อสินค้ามาถึงประเทศและถูกจัดเก็บในคลังสินค้า โดยระยะเวลาในการตรวจสอบจะขึ้นอยู่กับปริมาณและประเภทของสินค้า ทั้งนี้ การตรวจสอบไม่มีค่าธรรมเนียม และแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่

  • การตรวจสอบตามปกติ (Routine Inspection) เป็นการตรวจสอบที่ไม่ต้องนัดหมายล่วงหน้า สินค้าเพื่อการบริโภคทั้งหมดอาจถูกสุ่มตรวจเพื่อประเมินความปลอดภัยเมื่อมาถึงสิงคโปร์ เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้าดังกล่าวปลอดภัยและเป็นไปตามมาตรฐานด้านความปลอดภัยอาหารของประเทศ
  • การตรวจสอบที่ต้องนัดหมายล่วงหน้า (Scheduled Inspection) หากในใบ CCP ระบุให้ต้องตรวจสอบสินค้า ผู้นำเข้าจะได้รับรหัสสำหรับใช้ในการจองคิวตรวจสอบ โดยสินค้าประเภทผักและผลไม้สด ไข่ทั้งเปลือก ไข่แปรรูป เนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ รวมถึงอาหารทะเล จะต้องดำเนินการจองตรวจสอบผ่านระบบ Inspection & Laboratory e-Service ของ SFA

ก่อนการตรวจสอบ ผู้นำเข้าต้องจัดเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้องให้ครบถ้วน ได้แก่ ใบ CCP ใบแจ้งหนี้ ใบรับรองสุขอนามัย รวมถึงสินค้าสำหรับการตรวจสอบ ทั้งนี้ สำหรับเนื้อสัตว์ดิบแช่แข็งจะต้องทำการละลายน้ำแข็งบริเวณผิว (surface-thaw) อย่างน้อย 1 กล่องก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการตรวจสอบ

นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่อาจดำเนินการเก็บตัวอย่างสินค้าเพื่อนำไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพื่อยืนยันว่าสินค้านั้นเป็นไปตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหารของสิงคโปร์ ในบางกรณี สินค้าทั้งล็อตอาจถูกจัดให้อยู่ในสถานะ “Hold and Test” ซึ่งหมายความว่าสินค้าดังกล่าวจะสามารถจำหน่ายหรือกระจายเข้าสู่ตลาดได้ก็ต่อเมื่อผลการทดสอบจากห้องปฏิบัติการยืนยันแล้วว่าสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดเท่านั้น

ขั้นตอนที่ 8 ดำเนินการผ่านพิธีการศุลกากร

เมื่อสินค้าผ่านการตรวจสอบเอกสารและได้รับใบ CCP แล้ว สินค้าจะต้องผ่านกระบวนการตรวจปล่อยสำนักงานศุลกากรสิงคโปร์ ก่อนการกระจายเข้าสู่ตลาด

ในกรณีที่สินค้าไม่อยู่ในกลุ่มที่ต้องตรวจสอบ ผู้นำเข้าสามารถจำหน่ายหรือกระจายสินค้าได้ทันทีหลังได้รับใบ CCP และดำเนินพิธีการศุลกากรเรียบร้อยแล้ว อย่างไรก็ตาม สำหรับสินค้าที่อยู่ภายใต้การตรวจสอบจะต้องผ่านทั้งการตรวจสอบโดยเจ้าหน้าที่และการวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ (หากมี) ก่อน จึงจะสามารถนำออกจำหน่ายได้

หากพบว่าสินค้าที่เข้ารับการตรวจสอบไม่เป็นไปตามข้อกำหนดของ SFA หรือสินค้าในสถานะ Hold and Test มีผลการทดสอบไม่เป็นไปตามมาตรฐาน สินค้าดังกล่าวจะไม่สามารถจำหน่ายหรือกระจายในสิงคโปร์ได้ โดยผู้นำเข้าจะต้องส่งคืน (Return) ไปยังประเทศผู้ส่งออก หรือส่งออกต่อ (Re-export) ไปยังประเทศที่สาม

ในกรณีที่สินค้าละเมิดข้อกำหนดหรือกฎหมายของสิงคโปร์อย่างร้ายแรง อาจต้องดำเนินการทำลายสินค้า (Destruction) โดยต้องปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ตามกฎหมาย ซึ่งรวมถึงการว่าจ้างบริษัทรักษาความปลอดภัย (Security Agency) และ บริษัทขนส่ง (Logistics Company) ที่ได้รับอนุญาต เพื่อดำเนินการกำจัดสินค้าอย่างถูกต้องและปลอดภัย ทั้งนี้ หากพบว่าสินค้ามีการปนเปื้อนสารกัมมันตรังสี (Radioactive Materials) จะไม่สามารถทำลายภายในประเทศได้โดยเด็ดขาด และต้องดำเนินการส่งคืนหรือส่งออกต่อเท่านั้น

ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ

การนำเข้าสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคสู่สิงคโปร์เป็นกระบวนการที่ต้องปฏิบัติตามด้วยความละเอียดรอบคอบและครอบคลุมทุกมิติ ตั้งแต่การตรวจสอบเอกสาร การปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านกฎหมายและความปลอดภัย ไปจนถึงการตรวจสอบคุณภาพสินค้าหลังการนำเข้า เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้าที่เข้าสู่ตลาดมีความปลอดภัยและได้มาตรฐาน

ผู้ประกอบการไทยจึงควรทำความเข้าใจและปฏิบัติตามกฎระเบียบและขั้นตอนการนำเข้าของสิงคโปร์อย่างเคร่งครัด รวมถึงการเตรียมเอกสารที่ถูกต้องและครบถ้วน และวางระบบตรวจสอบย้อนกลับที่มีประสิทธิภาพ รวมถึงร่วมมือกับผู้จัดจำหน่ายที่มีความน่าเชื่อถือ เพื่อช่วยให้กระบวนการนำเข้าเป็นไปอย่างราบรื่นและลดความเสี่ยงที่จะเกิดปัญหา ลดความสูญเสียทางธุรกิจ สร้างความมั่นใจให้แก่ผู้บริโภค และเสริมสร้างความยั่งยืนให้แก่ธุรกิจในระยะยาว

ทั้งนี้ หากผู้ประกอบการร่วมมือกับผู้นำเข้าสิงคโปร์ ควรแจ้งรายละเอียดการขนส่งให้ผู้นำเข้าหรือตัวแทนทราบล่วงหน้า เพื่อให้มีเวลาเพียงพอในการขอใบอนุญาตและยื่นเอกสารศุลกากรให้ทันเวลา

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของบทความชุด “สินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคของไทยในสิงคโปร์:ศักยภาพตลาด การเข้าถึง และความสามารถในการแข่งขัน” มีเนื้อหาทั้งหมด 6 ตอน ได้แก่

ตอนที่ 1 ภาพรวม สถิติและส่วนแบ่งทางการตลาด และแนวโน้มพฤติกรรมผู้บริโภคในสิงคโปร์
ตอนที่ 2 สถานการณ์สินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคในสิงคโปร์และการส่งออกของไทย
ตอนที่ 3 ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จ โอกาสและความท้าทายของสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคของไทยในสิงคโปร์
ตอนที่ 4 กรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ตอนพิเศษ บทที่ 4: ข้อกำหนดด้านฉลากอาหารและการโฆษณา (Food Labelling and Advertisement Requirements)
ตอนที่ 5 ขั้นตอนการนำเข้าสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคมายังสิงคโปร์
ตอนพิเศษ บทที่ 5: Checklist ขั้นตอนการนำเข้าสินค้าเกษตรและอาหารในสิงคโปร์
ตอนที่ 6 ข้อแนะนำสำหรับผู้ประกอบการไทย ข้อสรุปและข้อมูลเพิ่มเติม
ตอนพิเศษ บทที่ 6 Checklist เอกสารที่จำเป็นสำหรับการนำเข้าสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคของไทยมายังสิงคโปร์

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทย (BIC)
สถานเอกอัครราชทูต ณ สิงคโปร์

แหล่งข้อมูล: